Aanmelden

ReflectieopDracht

 

Andere benamingen: procesverslag, supervisieverslag, reflectieverslag, zelfevaluatieverslag, logboek

 
Wat is het?
 
Reflecteren is (her)interpreteren van ervaring en kennis in licht van de beoogde leerdoelen/competenties:
·       De student kijkt terug op ervaringen in bepaalde leer- en beroepssituaties.
·       Hij onderzoekt en interpreteert deze ervaringen en zijn eigen rol daarin.
·       Hij probeert hierdoor zijn ervaringen en kennis te (her)structureren.
·       Hij 'leert', dat wil zeggen vergroot zijn inzicht of verandert zijn handelen.
·       Hij brengt hiervan verslag uit.
 
Deze toets kan zowel formatief als summatief worden ingezet. In deze tekst gaat het over de summatieve functie van deze toetsvorm.

Wat wordt er getoetst?
 
Het vermogen om kritisch te kunnen kijken naar eigen handelen in studie- en praktijksituaties en professioneel handelen verder te ontwikkelen:
 
·       De mate waarin student een reëel beeld heeft hoe hij zich verhoudt tot de beoogde leerdoelen/competenties op een bepaald moment in de opleiding.  
·       De mate waarin de student bij ervaringen kan onderzoeken wat feitelijke en gevoelsmatige aspecten zijn en hier betekenis aan geven.
·       De mate van inzicht van de student in zijn manier van leren (leer- en werkproces).
·       De mate waarin de student in staat is zelfstandig te leren en te werken.
·       De mate waarin de student in staat is op basis van reflectie  persoonlijke doelen op te stellen voor verder ontwikkeling binnen beoogde leerdoelen/competenties.
·       De mate waarin de student in staat is dit helder en duidelijk te verwoorden (schriftelijk of mondeling).
 
Hoe komt de beoordeling tot stand?
 
Toetsing kan plaatsvinden op basis van verslaglegging: verslag, video, logboek of portfolio. Een andere mogelijkheid is een gesprek op basis van de verslaglegging. Van belang is:
·       Of de student uidelijk verwoordt wat hij geleerd heeft in studie- en praktijksituatie.
·       In welke mate de student door middel van de verslaglegging en/of gesprek voldoet aan de beoordelingscriteria.
·       De examinator geeft feedback aan de student over zijn bevindingen.
·       De examinator stelt de beoordeling vast aan de hand van het beoordelingsprotocol van de reflectieopdracht waarin de beoordelingscriteria, weging en normering zijn aangegeven.
 
Hoe ontwerp je deze toets?
 
·       Bepaal welke leerdoelen getoetst moeten worden.
·       Werk de beoordelingscriteria, afgeleid uit de leerdoelen, uit.
·       Bepaal hoe de student de gevraagde informatie moet aanleveren (verslag, video, logboek, portfolio, e.d.). Werk dit uit in nadere instructies voor de student.
·       Bepaal en werk uit in welke vorm de toetsing plaatsvindt (gesprek of verslaglegging).
·       Bepaal en werk uit hoe de beoordeling en feedback plaatsvindt.
 
Wat moet worden ontwikkeld voor deze toets?
 
Om zinvol te kunnen reflecteren op de eigen professionele ontwikkeling is het van belang dat leren reflecteren en het beoordelen hiervan binnen de opleiding goed wordt opgebouwd. Stel binnen het opleidingsteam vast op welke momenten in het curriculum reflectief vermogen beoordeeld moet worden. Bepaal vervolgens hoe en wanneer met de student wordt geoefend in leren reflecteren.
 
Wat heb je nodig om deze toets uit goed te voeren?
 
Voor het goed uitvoeren van reflectieopdrachten is het volgende van belang:

·       Voor studenten en docenten moet het duidelijk zijn wat de plaats en zin van de reflectieopdrachten in de opleiding is, zodat er kan worden voortgebouwd op eerdere opdrachten (reflectieleerlijn).

·       Reflectie opdrachten binnen het curriculum moeten een goede opbouw hebben en evenwichtig samenhangen.
·       Reflectieopdrachten moeten evenwichtig samenhangen met andere toetsvormen binnen het curriculum.
·       Voor studenten en docenten moet het helder zijn waarop en waartoe moet worden gereflecteerd.
·       Examinatoren dienen geoefend te zijn in het geven van constructieve feedback aan de student gericht op zijn/haar professionele ontwikkeling.
 
Welke feedback krijgt de student?
 
De student krijgt feedback op:
·       De mate waarin hij voldoet aan de gestelde leerdoelen.
·       Geformuleerde persoonlijke doelen.
Mondeling en/of schriftelijk door de examinator.
 
Hoe bereid je de student voor?
 
·       Maak duidelijk waarom reflecteren belangrijk is in de voorbereiding op het beroep.
·       Maak met de studenten de leerdoelen/competenties concreet zodat het voor hen helder is waarop ze moeten reflecteren.
·       Zorg dat voor de student duidelijk is wat van hem wordt verwacht.
·       Voordat je deze toetsvorm gebruikt als summatieve toetsing moeten studenten de gelegenheid hebben gehad om te oefenen. Geef voorbeelden.
·      Sommige studenten hebben veel moeite met reflecteren. Bied hen extra begeleiding aan.
 
Wat zijn de sterke kanten ​van de opdracht?
 
·       Vormt een basis om verbanden te leggen tussen studie/ werkervaringen en persoonlijke ontwikkeling.
·       Vergroot het zelfinzicht en versterkt het vermogen tot toenemende zelfsturing.
·       Ondersteunt het maken van studieplannen voor het aanpakken van fricties tussen zelfkennis en beroepskennis.
·       Bevordert het betekenis kunnen geven aan feedback van anderen.
·       Helpt bij het expliciteren en verantwoorden van gemaakte keuzes.
·       Biedt bouwstenen om zich de professie eigen te maken.
 
Wat zijn de beperkingen ​van de opdracht?​
 
·       Deze toetsvorm kan niet te vaak en te veel worden ingezet; ervaring leert dat overmatige inzet weerstand oproept bij de student, of kan afglijden naar 'terugkijken en goede voornemens maken' of zelfs ritueel 'navelstaren'.
·       Reflecteren heeft het gevaar in zich van het geven van sociaal wenselijke antwoorden.
·       Reflecteren zonder duidelijke kaders en instructies kan leiden tot niet gewenst gedrag en in uiterst geval piekeren en problematiseren.
·       Er zijn grote verschillen in studenten (talig vermogen, culturele achtergrond).
·       Houd reflecteren en evalueren uit elkaar. Evalueren gaat over wat er feitelijk gebeurd is. Reflecteren betrekt daar ook het persoonlijke functioneren bij.
 
Tips
 
·         Maak de student duidelijk waarom de opdracht gegeven wordt.
·         Geef goed aan waarop een student dient te reflecteren.
·         Stem binnen de opleiding af hoe de reflectielijnen uitgezet zijn. Laat de student niet onnodig veel reflecteren, want hierdoor kan 'reflectiemoeheid' ontstaan.
·         Voorkom dat de opdrachten te algemeen geformuleerd worden.
·         Voorkom dat de student voor zijn gevoel te vaak en te veel van hetzelfde doet.
·         Bied gelegenheid tot oefenen.
·         Formuleer hulpvragen om het denken te ordenen.