Aanmelden
 
​​​​

  HOE KIES IK DE JUISTE TOETSVORM?

De keuze voor de juiste toetsvorm wordt bepaald door de leerdoelen (beoogde leerresultaten) van de onderwijseenheid. Ook zijn de leerdoelen bepalend bij het kiezen van leer- en onderwijsactiviteiten. In leerdoelen komt in de eerste plaats het niveau van denken en handelen naar voren. Daarnaast speelt de context een belangrijke rol. De aard van de leerdoelen bepaalt de keuze voor de toetsvorm.

 

Het gaat erom dat leerdoelen, de leer- en onderwijsactiviteiten en de toetsactiviteiten op constructieve wijze verbonden zijn (‘constructive alignment’, Biggs). Zie verder: ontwerpen.


Bron: Biggs & Tang, 2011


 

Er zijn veel verschillende toetsvormen. We onderscheiden er hier 15, met vermelding van andere benamingen. Welk toets past bij welk leerdoel, op basis van context en niveau:

 
Toetsvorm
Andere benamingen
Soort Leerdoel (voorbeelden)
theorietoets, meerkeuzetoets, mc-toets, open vragen, juist-onjuistvragen, half-open vragen, mondelinge toets
Reproduceren
Benoemen
Beschrijven
Toepassen
opstel, beschouwing, referaat, analyse, literatuurbespreking, review
Analyseren
Redeneren
Samenvatten
toets met korte casussen, toets met lange casussen, toegepaste kennistoets, casus-dossiertoets
Analyseren
Toepassen
Identificeren
Benoemen
 
Reproduceren
Toepassen
Benoemen
projectverslag, productbeoordeling, groepsproduct, voorstelling, probleemgestuurde opdracht

Analyseren
Toepassen
Vergelijken
stationexamen, skillstoets, handelingstoets, practicumtoets, casus-dossiertoets
Demonstreren
Toepassen
Diagnosticeren
180 graden feedback, peerbeoordeling
Evalueren
Beoordelen
Terugkoppelen
plan van aanpak, stagebeoordeling, praktijkbeoordeling, productbeoordeling leercontract, stageverslag, beroepsopdracht
Toepassen
Plannen
Oplossen
Integreren
projectverslag, productbeoordeling, groepsproduct, voorstelling, probleemgestuurde opdracht
Ontwikkelen
Organiseren
Ontwerpen
Adviseren
performance assessment, proeve van bekwaamheid, simulatie, praktijkproef, observatie in de praktijk
Demonstreren
Integreren
Aantonen
Reflecteren
onderzoeksverslag
Analyseren
Onderzoeken
Interpreteren 
Samenvatten
eindwerkstuk, (eind)scriptie, afstudeerproductie, proeve van bekwaamheid, beroepsproduct
Creëren
Ontwikkelen
Adviseren
toelatingsgesprek, intake assessment, 21+-toets
Reproduceren 
Toepassen
Demonstreren
portfoliogesprek, portfoliobeoordeling, criterium gericht interview
Onderbouwen
Expliciteren
Aantonen
Reflecteren
procesverslag, supervisieverslag, reflectieverslag, zelfevaluatieverslag, logboek
Analyseren
Benoemen
Reflecteren
  
Naast het toepassen van contructive alignment is een andere belangrijke overweging de functie van de toets: summatief of formatief.
 
Keuze toetsvorm en toetsprogramma
 
Een toetsprogramma is het overzicht van alle toetsmomenten binnen een opleidingsprogramma, met onder andere de vermelding welke toetsvormen wordt gehanteerd. De keuze van de toetsvormen hangt af van het onderwijsconcept van de opleiding en de visie op toetsing. Dit legt de opleiding van in een toetsplan.
Een kwalifitatief goed toetsprogramma heeft een gebalanceerde mix van toetsvormen die alle eindkwalificaties afdekken. De keuze van de toetsvorm voor een onderwijseenheid moet daarom passen bij de keuze die de opleidingsteam heeft gemaakt ten aanzien van de te hanteren toetsvormen, in de verschillende fases van de opleiding. De opleidingsmanager is eindverantwoordelijk voor het toetsprogramma van een opleiding.
 

summatief en formatief

 
Een zelfde toets kan op twee manier worden ingezet: summatief en formatief.
 
Met summatieve toetsen wordt beoordeeld of de student de leerdoelen in voldoende mate beheerst. Deze toetsen zijn gerelateerd aan het eindniveau en de eindkwalificaties van de opleiding. Deze toetsen hebben een formele status, en zijn opgenomen in de Onderwijs- en examenregeling (OER) van de opleiding.
Formatieve toetsen geven de student inzicht in zijn leerproces en geven de docent inzicht in de onderwerpen waar studenten moeite mee hebben. Ze vinden plaats tijdens de onderwijsperiode en een belangrijk onderdeel is het geven van gerichte en directe feedback. Dit draagt bij aan inzicht en stelt studenten in staat om hun studiegedrag tijdig aan te passen. Voorbeelden van formatieve toetsing zijn diagnostische toets, voortgangstoets en instaptoets. Deze toetsen spelen een belangrijke rol in het verhogen van de leeropbrengst van de studenten. Uit onderzoek blijkt dat regelmatige, tijdige en passende feedback één van de meest bepalende factoren is voor studiesucces.
Een uitgebalanceerd toetsprogramma met een doordachte combinatie van summatieve en formatieve toetsing leidt tot studiesucces en een hogere leeropbrengst voor de student.

 TOETSEN ALS ONDERDEEL VAN HET LEERPROCES

[tekst volgt

Studenten betrekken

Studenten een keuze geven tussen toetsvormen is een manier om rekening te houden met bijvoorbeeld verschillende leerstijlen. Als voor een onderwijseenheid duidelijke leeruitkomsten zijn geformuleerd, kunnen studenten op verschillende manieren laten zien dat ze aan deze uitkomsten voldoen. Voorbeelden zijn het schrijven van een essay of een blog of het geven van een video- of poster presentatie.

Keuze tussen toetsvormen leidt tot een flexibel aanbod van toetsen waarmee opleidingen een diverse populatie studenten kunnen bedienen.

Meer informatie over betrekken studenten: zie Trends op deze website

Laatste gewijzigd: 1 februari 2017

 DMR interview