Aanmelden
​​​​​​​​​​ 
​​​​

  HOE KIES IK DE JUISTE TOETSVORM?

De leerdoelen (beoogde leerresultaten) vormen het uitgangspunt voor de toetsvorm van de onderwijseenheid. Leerdoelen bevatten een inhoudscomponent (de vakinhoud) en een niveau-aanduiding van denken en handelen. De inhoud en het niveau van de leerdoelen bepalen de keuze voor de toetsvorm. Ook zijn de leerdoelen bepalend bij het kiezen van leer- en onderwijsactiviteiten.

Het gaat erom dat leerdoelen, de leer- en onderwijsactiviteiten en de toetsactiviteiten op constructieve wijze verbonden zijn (‘constructive alignment’, Biggs). Zie verder: ontwerpen.


Bron: Biggs & Tang, 2011


 

 

Er zijn veel verschillende toetsvormen. We onderscheiden er hier 15, met vermelding van andere benamingen. Welke toets past bij welk leerdoel, op basis van inhoud, niveau en context?

 
Toetsvorm
Andere benamingen
Soort Leerdoel (voorbeelden)
theorietoets, meerkeuzetoets, mc-toets, open vragen, juist-onjuistvragen, half-open vragen, mondelinge toets
Reproduceren
Benoemen
Beschrijven
Toepassen
opstel, beschouwing, referaat, analyse, literatuurbespreking, review
Analyseren
Redeneren
Samenvatten
toets met korte casussen, toets met lange casussen, toegepaste kennistoets, casus-dossiertoets
Analyseren
Toepassen
Identificeren
Benoemen
 
Reproduceren
Toepassen
Benoemen
projectverslag, productbeoordeling, groepsproduct, voorstelling, probleemgestuurde opdracht
Analyseren
Toepassen
Vergelijken
stationexamen, skillstoets, handelingstoets, practicumtoets, casus-dossiertoets
Demonstreren
Toepassen
Diagnosticeren
180 graden feedback, peerbeoordeling
Evalueren
Beoordelen
Terugkoppelen
plan van aanpak, stagebeoordeling, praktijkbeoordeling, productbeoordeling leercontract, stageverslag, beroepsopdracht
Toepassen
Plannen
Oplossen
Integreren
projectverslag, productbeoordeling, groepsproduct, voorstelling, probleemgestuurde opdracht
Ontwikkelen
Organiseren
Ontwerpen
Adviseren
performance assessment, proeve van bekwaamheid, simulatie, praktijkproef, observatie in de praktijk
Demonstreren
Integreren
Aantonen
Reflecteren
onderzoeksverslag
Analyseren
Onderzoeken
Interpreteren 
Samenvatten
eindwerkstuk, (eind)scriptie, afstudeerproductie, proeve van bekwaamheid, beroepsproduct
Creëren
Ontwikkelen
Adviseren
toelatingsgesprek, intake assessment, 21+-toets
Reproduceren 
Toepassen
Demonstreren
portfoliogesprek, portfoliobeoordeling, criterium gericht interview
Onderbouwen
Expliciteren
Aantonen
Reflecteren
procesverslag, supervisieverslag, reflectieverslag, zelfevaluatieverslag, logboek
Analyseren
Benoemen
Reflecteren
 
 

Keuze toetsvorm en toetsprogramma

 

Een toetsprogramma is het overzicht van alle toetsmomenten binnen een opleidingsprogramma, met onder andere de vermelding welke toetsvormen de opleiding gebruikt. De keuze van de toetsvormen hangt af van het onderwijsconcept van de opleiding en de visie op toetsing. Dit legt de opleiding vast in een toetsplan.

Een kwalitatief goed toetsprogramma heeft een gebalanceerde mix van toetsvormen die alle eindkwalificaties afdekken. Zie verder: programmatisch toetsen. De keuze van de toetsvorm voor een onderwijseenheid moet daarom passen bij de keuze die het opleidingsteam heeft gemaakt ten aanzien van de te hanteren toetsvormen, in de verschillende fases van de opleiding. De opleidingsmanager is eindverantwoordelijk voor het toetsprogramma van een opleiding.

 

summatief en formatief

 

Een zelfde toets kan op twee manier worden ingezet: summatief en formatief.

Summatieve toetsen beoordelen of de student de leerdoelen in voldoende mate beheerst. Deze toetsen zijn gerelateerd aan het eindniveau en de eindkwalificaties van de opleiding. Ze hebben een formele status en zijn opgenomen in de Onderwijs- en examenregeling (OER) van de opleiding.

Formatieve toetsen geven de student inzicht in zijn leerproces en geven de docent inzicht in de onderwerpen waar studenten moeite mee hebben. Ze vinden plaats tijdens de onderwijsperiode en een belangrijk onderdeel is het geven van gerichte en directe feedback. Dit draagt bij aan inzicht en stelt studenten in staat om hun studiegedrag tijdig aan te passen. Voorbeelden van formatieve toetsing zijn diagnostische toeten,, voortgangstoetsen en instaptoetsen. Deze toetsen spelen een belangrijke rol in het verhogen van de leeropbrengst van de studenten. Uit onderzoek blijkt dat regelmatige, tijdige en passende feedback één van de meest bepalende factoren is voor studiesucces.

Een uitgebalanceerd toetsprogramma met een doordachte combinatie van summatieve en formatieve toetsing draagt bij aan het  studiesucces en leidt tot een hogere leeropbrengst voor de student.

 

Actieve rol studenten

Studenten betrekken bij toetsing is een krachtig middel om de rol van studenten als actieve leerder te versterken. Studenten ervaren meer eigenaarschap, het werkt positief op de motivatie en ze nemen meer verantwoordelijkheid voor hun leerresultaten.  Er zijn veel manier om studenten te betrekken bij de verschillende onderdelen van de toetsing.