Aanmelden

Programmatisch toetsen is een integrale benadering van de beoordeling van de leeruitkomsten van een student. Het doel van programmatisch toetsen is de betrouwbaarheid van de beoordelingen te optimaliseren. De leeruitkomsten van het gehele opleidingsprogramma zijn het uitgangspunt. Cruciale leeruitkomsten worden meerdere keren beoordeeld en zwaarwegende beslismomenten worden gebaseerd op meerdere, tussentijdse beoordelingsmomenten. Een toetsprogramma bestaat bij programmatisch toetsen niet meer uit losse toetsmomenten, maar uit een samenhangende opzet van beoordelings- en feedback momenten, die inzicht geven in de doorgaande ontwikkeling van de student. Door de doorgaande lijn krijgt feedback een belangrijke functie; de student krijgt een inzicht in nog te ontwikkelen competenties.

Kenmerken programmatisch toetsen:

  • Zorgt voor wisselwerking tussen en versterking van leeractiviteiten. feedback en beoordelingen (alignment).
  • Stimuleert samenhang in het opleidingsprogramma.
  • Beperkt aantal summatieve toetsmomenten op relevante momenten in de studieloopbaan.
  • Is een teamactiviteit.
  • Is toepasbaar in ieder constructivistisch onderwijsconcept.

Kernbegrippen:
  • Datapunten: de verschillende meetmomenten waarop de student op een competentie wordt beoordeeld, feedback krijgt, reflecteert. Een enkel datapunt leidt niet tot een slaag/of zak beslissing en/of het toekennen van studiepunten.
  • High stake - low stake: toetsmomenten waar weinig op het spel staat (voortgangstoetsen, tussentijdse feedback, formatieve toetsmomenten, zelfreflectie) en toetsmomenten waar veel van afhangt (toekennen studiepunten, zak-slaag beslissingen).
  • Holistisch beoordelen: kwanitatieve en kwalitatieve informatie wordt beoordeeld met holistische beoordelingscriteria.
  • Longitudinaal: het volgen van de competentieontwikkeling van de student over een langere tijdsperiode.
  • Portfolio-assessment: toetsvorm voor high stake beoordeling bestaande uit low stake bewijzen, die gezamenlijk een goed beeld geven van de competentieontwikkeling van de student.
  • Grote onderwijseenheden: vanaf 15 ECTS kunnen voldoende datapunten worden verzameld voor een betrouwbare beoordeling.

Voor toetsing betekent dit een omschakeling van het beoordelen per module op basis van de leerdoelen van die betreffende module naar het beoordelen van leeropbrengsten op basis van meerdere datapunten over een lagere periode.

(bron: Cees van de Vleuten, zie onder links: Gebruiksmiddag programmatisch toetsen en Baartmans, Schilt-Mol, Van der Vleuten (2020) Programmatisch toetsen, voorbeelden en ervaringen uit de praktijk).


Dit zijn richtlijnen bij de inrichting van programmatisch toetsen (bron: Hogeschool Zuyd, p.33):

  • Het aantal summatieve beoordelingsmomenten wordt beperkt in een curriculum; deze momenten zijn alleen bedoeld om doorslaggevende beslissingen over een student te nemen (bijvoorbeeld het behalen van de propedeuse, het toegang verlenen tot een afstudeerstage, het verlenen van een diploma).
  • Alle andere beoordelingsmomenten hebben een formatieve functie; deze toetsen hebben als doel de student verder te helpen in zijn leren richting de te behalen eindkwalificaties. Uitgangspunt is: zolang als een student nog aan het leren is, moet hij niet beoordeeld worden.
  • Om deze formatieve functie te borgen, dient de student rijke feedback te ontvangen die hem helpt de volgende vragen te beantwoorden: Waar wil ik naar toe (feed up)? Waar sta ik (feedback)? Wat heb ik nodig om mijn doelen te bereiken (feed forward)?
  • Doorslaggevende beslissingen worden genomen na een zorgvuldige afweging van alle informatie uit eerdere formatieve beoordelingsmomenten, met aandacht voor het reflecterend vermogen van de student op eerdere beoordelingen.
  • Beoordelingsmethoden worden doelgericht geselecteerd, op basis van hun positieve bijdrage aan het leren van de student. Hierdoor komt er meer nadruk te liggen op het optimaliseren van de samenhang tussen de methoden die gebruikt worden in het toetsprogramma en minder op de kwaliteit van een toets als een op zichzelf staand instrument.
  • Doorslaggevende beoordelingen worden genomen door meerdere beoordelaars samen om de betrouwbaarheid te verhogen. Hoe zwaarder de beslissing, hoe meer er geïnvesteerd dient te worden in de kwaliteit van de beoordeling en dus ook in de kwaliteit van en het aantal beoordelaars.

 

Laatst gewijzigd: 25 september 2020.